Abdullah Cevdet

Abdullah Cevdet

Batıcılık akımının Türkiye’de önde gelen isimlerinden Abdullah Cevdet, siyasal düşünür olarak Türkiye’nin yakın tarihinde önemli rol oynamış ve II. Meşrutiyet’in düşünce yapısının oluşumuna katkı sağlayarak Türkiye tarihinin en çok tartışılan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer almıştır. Mekteb-i Tıbbiye-i Askeriyye’de tıp eğitimi alarak göz doktoru olan Cevdet’in öğrencilik yıllarında hayatını kesin olarak değiştiren an gelir ve İttihatçılığın kurucuları olan 4 kişiden biri olur. Bir numaralı kurucu olan İbrahim Temo anılarında bu durumu; bir teneffüs vakti memleketin ahvali hakkında düşünürken aziz vatanın kurtulması için bir şeyler yapılmalı diyerek o anda beraber olduğu 4 arkadaşıyla konuşup bir cemiyet kurulması fikri üzerinde mutabık kaldıklarını söyler. Ayrıca Abdullah Cevdet’in çok sofu olarak ikindi namazından gelerek muhabbete katıldığını da belirtir.

II. Abdülhamid’in istibdat döneminde birçok yazar gibi o da yurt dışına[Paris-Cenevre] giderek Jön Türklerle beraber olur ve yazılarını oralardan kaleme alır. 1910 yılında Türkiye’ye döndüğünde Cağaloğlu’ndaki evinde dönemin aydınlarını ağırlayarak uzun sohbetler ve tartışmalarla evini sık uğranılan mekan haline getirir. En sık gelenlerinden birinin Hasan Ali Yücel olduğu bilinmektedir. Bir dönem için sofu derece Müslüman olan Cevdet felsefi çalışmalarında materyalist görüşlerin etkisinde kalarak İslam’ı red etmiş ve Cumhuriyet’in kurulmasından sonra vekil olması düşünülürken dine aykırı yazılarından çektiği tepkilerle bu mümkün olmamıştır. Pozitivist inanışı gereği dini reddedişinden dolayı cenazesi ortada kalarak namazının kılınmaması gerektiği iddia edilmiştir. Ancak Peyami Safa’nın ricası üzerine birkaç kişinin katılımıyla namazı kılınıp cenazesi kaldırılmıştır.

Zeki Arıkan, Doktor Abdullah Cevdet’in Mektubu “Gazi Paşa ile Dört Paşa ile Dört Saat Görüştük” Toplumsal Tarih, s.136, 2005
Yaşamları ve yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi. 2008. Cilt 1.
Hanioğlu, M. Şükrü, ”Abdullah Cevdet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, yıl: 1988, cilt: 1,  sayfa: 90-93

Comments

comments

Yazar Hakkında

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir